TÜİK verilerine göre ekimde satılan 131 bin 72 konutun 23 bin 286'sı ipotekli, yani büyük ölçüde konut kredisiyle satıldı. Konut kredisi kullanırken ödenecek toplam tutar yalnızca faizden oluşmaz: Tapu işlemleri, bankanın yaptırdığı değerleme, sigortalar ve bazı ücretler de bütçeye eklenir. Bu rehberde, mevzuata göre hangi masrafların alınabildiğini ve hangilerinin üst sınırla korunduğunu anlatıyoruz.
Masraflar bir bakışta
| Kalem | Kime ödenir? | Mevzuattaki kural |
|---|---|---|
| Tapu harcı | Devlete (tapu müdürlüğü) | Alıcı ve satıcı için ayrı ayrı binde 20 |
| Döner sermaye bedeli | Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü | Her yıl tarifeyle belirlenir |
| Zorunlu deprem sigortası (DASK) | Sigorta şirketi | Tapu işlemlerinde poliçe aranır |
| Ekspertiz (değerleme) ücreti | Değerleme kuruluşu, banka aracılığıyla | Yalnızca üçüncü kişiye ödenen tutar alınabilir |
| Kredi tahsis ücreti | Banka | Kredi tutarının en fazla binde 5'i |
| Erken ödeme tazminatı (sabit faizli kredide) | Banka | Kalan vadeye göre en fazla yüzde 1 ya da yüzde 2 |
Tapu harcı ve döner sermaye bedeli
492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (4) sayılı tarifeye göre konut satışında alıcıdan ve satıcıdan ayrı ayrı binde 20 tapu harcı alınır. Harç, tapuda beyan edilen satış bedeli üzerinden hesaplanır; beyan edilen bedel, taşınmazın emlak vergisi değerinden düşük olamaz. Alıcı ile satıcı aralarında anlaşarak harcın tamamını bir tarafın ödemesini kararlaştırabilir, ancak kanundaki oran değişmez.
Tapu işlemlerinde ayrıca Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün döner sermaye bedeli alınır. Bu tutar her yıl yayımlanan tarifeyle ve taşınmazın bulunduğu yere göre belirlendiği için işlem öncesinde tapu müdürlüğünden ya da Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün e-hizmetlerinden öğrenilmesi gerekir.
Zorunlu deprem sigortası
6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu'na göre kapsamdaki konutlar için zorunlu deprem sigortası yaptırılması gerekir ve tapuda mülkiyet devri sırasında geçerli poliçe aranır. Zorunlu deprem sigortası, binanın depremden kaynaklanan hasarını belirli bir teminat tutarına kadar karşılar; eşyalar bu sigortanın kapsamında değildir. Bankalar konut kredisinde, ipotek konulan konut için ayrıca konut sigortası ve kredi borcuna bağlı hayat sigortası da isteyebilir. Hangi sigortaların istendiği ve tahmini primleri, kredi sözleşmesinden önce verilen sözleşme öncesi bilgi formunda yer alır.
Ekspertiz ve kredi tahsis ücreti
Bankalar konut kredisinde, teminat olarak alınacak konutun değerini belirlemek için lisanslı bir değerleme kuruluşuna ekspertiz raporu hazırlatır. TCMB'nin finansal tüketicilerden alınacak ücretlere ilişkin tebliğine göre bankalar bu hizmet için müşteriden yalnızca değerleme kuruluşuna ödenen tutarı talep edebilir; üzerine ek ücret koyamaz.
Aynı tebliğe göre bankalar kredi kullandırımında bir defaya mahsus kredi tahsis ücreti alabilir. Bu ücret, kredi tutarının binde 5'ini aşamaz. Bu bir üst sınırdır; bankalar daha düşük ücret uygulayabilir ya da hiç ücret almayabilir.
Erken ödeme tazminatı
Krediyi vadesinden önce kapatmak ya da ara ödeme yapmak isteyen tüketici için 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'daki kurallar geçerlidir:
- Sabit faizli konut kredilerinde banka, erken ödenen tutar üzerinden kalan vadesi 36 ayı aşmayan kredilerde en fazla yüzde 1, 36 ayı aşan kredilerde en fazla yüzde 2 erken ödeme tazminatı talep edebilir.
- Değişken faizli konut kredilerinde erken ödeme tazminatı alınamaz.
Örnek hesap
3 milyon liralık bir konutun 1,5 milyon liralık konut kredisiyle satın alındığını ve tapuda satış bedelinin 3 milyon lira olarak beyan edildiğini varsayalım:
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Alıcının tapu harcı | 3.000.000 × binde 20 | 60.000 TL |
| Satıcının tapu harcı | 3.000.000 × binde 20 | 60.000 TL |
| Kredi tahsis ücreti (üst sınır) | 1.500.000 × binde 5 | 7.500 TL |
Bu tutarlara döner sermaye bedeli, ekspertiz ücreti ve sigorta primleri eklenir. Krediyi kalan vadesi 36 ayın üzerindeyken 500 bin liralık ara ödemeyle kısmen kapatan sabit faizli kredi kullanıcısından alınabilecek erken ödeme tazminatı ise en fazla 10 bin lira (500.000 × yüzde 2) olur.
Vergiler
Konut edinmek amacıyla kullanılan konut finansmanı kredilerinde, mevzuattaki koşullar sağlandığında Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) kesintisi ve banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMV) uygulanmaz. Banka sözleşmelerinde bu istisnanın, örneğin kredi kullanılan tarihte kişinin üzerine kayıtlı başka bir konut bulunmaması gibi koşullara bağlandığı görülüyor. Kredinizde istisnanın uygulanıp uygulanmadığı sözleşme öncesi bilgi formunda ve ödeme planında yer alır.
Sık sorulan sorular
Masrafları kredi başvurusundan önce öğrenebilir miyim? Evet. Bankalar sözleşme imzalanmadan önce faiz oranını, ücretleri, sigortaları ve toplam geri ödeme tutarını gösteren sözleşme öncesi bilgi formunu vermekle yükümlüdür.
Tapu harcını kim öder? Kanuna göre alıcı ve satıcı ayrı ayrı binde 20 öder. Tarafların kendi aralarındaki anlaşma, harcın devlete ödenmesi gereken toplam tutarını değiştirmez.
Tahsis ücreti her yıl alınır mı? Hayır. Tebliğe göre tahsis ücreti kredi kullandırımında bir defaya mahsus alınır.
Konut piyasasındaki son veriler sitemizdeki "Konut satışları ekimde yüzde 23,3 azaldı, konut fiyatları reel olarak yüzde 6,6 geriledi" haberinde yer alıyor.
Kaynak: 492 sayılı Harçlar Kanunu, (4) sayılı tarife; 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu; 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun; TCMB, Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ; TÜİK, Konut ve İş Yeri Satış İstatistikleri (Ekim 2026).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.
