Borsada hisse almak, tahvil ya da fon işlemi yapmak için bir yatırım kuruluşunda hesap açmak gerekir. Bu rehberde aracı kurumların ne olduğunu, hangi yetkilerle çalıştığını ve yatırımcı varlıklarının hangi düzenlemelerle korunduğunu anlatıyoruz.

Aracı kurum nedir?

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'na göre yatırım hizmetleri, yalnızca Sermaye Piyasası Kurulu'ndan (SPK) izin almış yatırım kuruluşları tarafından sunulabilir. Yatırım kuruluşları aracı kurumlar ve bankalardır. Aracı kurumlar; yatırımcıların alım satım emirlerini borsaya iletir, işlemleri gerçekleştirir, halka arzlarda aracılık yapar ve yatırımcıların hesaplarını tutar.

Yetki türleri

SPK'nın yatırım hizmetleri ve faaliyetlerine ilişkin düzenlemesinde aracı kurumlar, yürütebildikleri faaliyetlere göre üç gruba ayrılır:

TürKısaca
Dar yetkiliEmir iletimi ve işlem aracılığı gibi temel hizmetler
Kısmi yetkiliDar yetkiliye ek olarak bazı ilave faaliyetler
Geniş yetkiliPortföy aracılığı dahil daha kapsamlı faaliyetler; daha yüksek sermaye şartı

Her kurumun hangi faaliyetler için yetkili olduğu SPK'nın internet sitesindeki yetkili kuruluşlar listesinden görülebilir. SPK'nın 19 Kasım tarihli bülteninde de bir aracı kurumun geniş yetkili aracı kuruma dönüşme talebi kabul edildi: SPK bülteni: Bursa Çimento'ya sermaye artırımı onayı, Midas'a geniş yetki.

Yatırımcı varlıkları nerede tutulur?

Sermaye piyasası mevzuatında yatırımcıya ait varlıklar, aracı kurumun kendi malvarlığından ayrı tutulur:

  • Paylar ve diğer sermaye piyasası araçları: Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) nezdinde, yatırımcı bazında kayden saklanır. Yani hangi yatırımcının hangi paydan ne kadar sahip olduğu MKK kayıtlarında ayrıca görünür.
  • Nakit: Müşterilere ait nakit, mevzuatta belirlenen kurallar çerçevesinde kurumun kendi varlıklarından ayrı olarak izlenir.

Yatırımcılar, MKK'nın e-YATIRIMCI hizmeti üzerinden ya da e-Devlet aracılığıyla hesaplarındaki payları ve hareketleri aracı kurumdan bağımsız olarak kontrol edebilir.

Yatırımcı Tazmin Merkezi

Sermaye Piyasası Kanunu ile kurulan Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM), bir yatırım kuruluşu hakkında tedrici tasfiye ya da iflas kararı verilmesi hâlinde, yatırımcıların bu kuruluştaki nakit ve sermaye piyasası araçlarına ilişkin alacaklarını, mevzuatta belirlenen sınırlar içinde karşılamak için kurulmuştur. Karşılanacak tutarın üst sınırı SPK tarafından belirlenir ve her yıl güncellenir.

YTM güvencesi, bankalardaki mevduatı koruyan TMSF mevduat sigortasından farklı bir sistemdir. Mevduat sigortası için: Mevduat sigortası nedir? Bankadaki paranız 1,2 milyon liraya kadar TMSF güvencesinde.

YTM güvencesi yatırım kuruluşunun tasfiyesine karşı bir korumadır; yatırım yapılan pay, tahvil ya da fonun piyasa değerindeki düşüşleri karşılamaz.

Hesap açarken nelere bakılabilir?

  • Yetki: Kurumun SPK'nın yetkili kuruluşlar listesinde yer aldığını ve sunduğu hizmet için yetkisi bulunduğunu kontrol edin.
  • Sözleşme ve ücretler: Çerçeve sözleşmedeki komisyon, saklama ve diğer ücretleri okuyun.
  • Bildirimler: Kurumla ilgili SPK kararları SPK bültenlerinde, halka açık kurumların açıklamaları ise Kamuyu Aydınlatma Platformu'nda (KAP) yayımlanır.
  • Kayıt kontrolü: e-YATIRIMCI ile varlıklarınızı düzenli olarak kontrol edin.
  • Resmî kanallar: Ödeme ya da işlem için kişisel hesaplara para gönderilmesini isteyen yazışmalara itibar etmeyin. SPK'nın bu konudaki uyarısı için: SPK'dan fon yatırımcılarına dolandırıcılık uyarısı: Ödeme için ücret istenmez.

Fonlarda durum

Yatırım fonlarının varlıkları da portföy yönetim şirketinin malvarlığından ayrıdır ve bir saklama kuruluşunda tutulur. Fonların tasfiye sürecinin nasıl işlediği için: Fon tasfiyesi nasıl işliyor? Olağan ve olağanüstü tasfiye, ödemeler ve rakamlar.

Kısaca

  • Yatırım hizmetlerini yalnızca SPK izinli aracı kurumlar ve bankalar sunabilir.
  • Aracı kurumlar dar, kısmi ve geniş yetkili olarak ayrılır.
  • Paylar MKK'da yatırımcı bazında saklanır; e-YATIRIMCI ile kontrol edilebilir.
  • YTM, yatırım kuruluşunun tasfiyesi hâlinde belirli sınırlar içinde koruma sağlar; piyasa kayıplarını karşılamaz.

Kaynak: 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu; SPK yatırım hizmetleri ve faaliyetleri düzenlemesi; MKK; SPK Bülteni 2026/82.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.