Yapay zekâ şirketi Anthropic'in bugün Nasdaq'ta işlem görmeye başlaması ve büyük teknoloji şirketlerinin yeni modellerini art arda tanıtması, üretken yapay zekânın iş hayatına etkisini yeniden gündeme getirdi. Bu yazıda masa başı (büro) işlerin yapay zekâdan nasıl etkilenebileceğine ilişkin iki uluslararası kuruluşun, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ile Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) çalışmalarındaki bulguları derledik. Halka arzın ayrıntıları "Anthropic halka arz fiyatını 83 dolar belirledi: Hisseler Nasdaq'ta ANT koduyla" haberimizde.

"Maruziyet" ne demek?

Her iki çalışma da maruziyet kavramını kullanıyor. Bir mesleğin yapay zekâya maruz kalması, o meslekteki görevlerin bir kısmının yapay zekâ araçlarıyla yapılabilir ya da desteklenebilir olması anlamına gelir. ILO, bu oranların iş kaybı tahmini olmadığını, yalnızca görevlerin yapay zekâyla ne ölçüde örtüştüğünü gösterdiğini vurguluyor. Bir işin yapay zekâya maruz olması, o işin tamamen ortadan kalkacağı değil, içeriğinin değişebileceği anlamına geliyor.

ILO: Büro işleri en yüksek maruziyette

ILO'nun Mayıs 2025'te Polonya'nın ulusal araştırma enstitüsü NASK ile birlikte yayımladığı "Üretken Yapay Zekâ ve İşler: Mesleki Maruziyetin Geliştirilmiş Küresel Endeksi" başlıklı çalışmasının bulguları şöyle:

BulguOran
Üretken yapay zekâya bir ölçüde maruz meslekte çalışanlarDünyada her 4 çalışandan 1'i
En yüksek maruziyet grubundaki istihdamKüresel istihdamın %3,3'ü
En yüksek gruptaki kadın çalışanlarKadın istihdamının %4,7'si
En yüksek gruptaki erkek çalışanlarErkek istihdamının %2,4'ü
Yüksek gelirli ülkelerde maruz istihdamToplam istihdamın %34'ü
Düşük gelirli ülkelerde maruz istihdamToplam istihdamın %11'i

ILO'ya göre büro destek meslekleri (sekreterlik, veri girişi, muhasebe kayıt işleri, müşteri hizmetleri gibi görevler) en yüksek maruziyet düzeyine sahip meslek grubu olmayı sürdürüyor. Çalışmada medya, yazılım ve finansla ilgili, dijitalleşmesi yüksek bazı bilişsel işlerde de maruziyetin arttığı belirtiliyor. Kadınlardaki oranın daha yüksek olması, kadın istihdamının büro işlerinde daha yoğun olmasıyla açıklanıyor.

IMF: Gelişmiş ekonomilerde işlerin yüzde 60'ı

IMF'nin Ocak 2024'te yayımladığı "Üretken Yapay Zekâ: Yapay Zekâ ve İşin Geleceği" başlıklı tartışma notu, maruziyeti ülke gruplarına göre şöyle hesaplıyor:

Ülke grubuYapay zekâya maruz istihdam
Dünya geneliYaklaşık %40
Gelişmiş ekonomilerYaklaşık %60
Gelişmekte olan ekonomilerYaklaşık %40
Düşük gelirli ülkelerYaklaşık %26

Nota göre kadınlar ve üniversite mezunları yapay zekâya daha fazla maruz, ancak aynı zamanda yapay zekânın sunduğu verimlilik artışından yararlanmaya da daha yakın konumda. IMF notunda görüşlerin yazarlara ait olduğu ve kurumun resmî görüşü sayılmaması gerektiği belirtiliyor.

İki çalışma neden farklı rakamlar veriyor?

İki çalışma maruziyeti farklı yöntemlerle ölçüyor. ILO, meslekleri görev görev inceleyerek yalnızca üretken yapay zekâya bakıyor ve en yüksek maruziyet grubunu dar tanımlıyor. IMF ise yapay zekâyı daha geniş ele alıyor ve hem görevlerin yapay zekâyla örtüşmesini hem de yapay zekânın çalışanı tamamlayıcı olup olmadığını hesaba katıyor. Bu yüzden iki kuruluşun oranları doğrudan karşılaştırılamaz.

Masa başı çalışanlar için ne anlama geliyor?

Her iki çalışmada da yapay zekâya maruz işlerin bir bölümünde aracın çalışanın yerini almak yerine onu tamamlayabileceği belirtiliyor. ILO çalışması, sonucun büyük ölçüde teknolojinin işyerlerinde nasıl kullanıldığına, çalışanların yeni araçlara ilişkin eğitimine ve işveren ile çalışan arasındaki diyaloğa bağlı olduğunu vurguluyor.

Kaynak: Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve NASK, "Generative AI and Jobs: A Refined Global Index of Occupational Exposure", ILO Working Paper 140 (Mayıs 2025); IMF, "Gen-AI: Artificial Intelligence and the Future of Work", Staff Discussion Note SDN/2024/001 (Ocak 2024).