Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerin sık açıkladığı kararlardan biri sermaye artırımıdır. SPK bültenlerinde her hafta "bedelsiz" ya da "bedelli" sermaye artırımı onayları yer alır. Bu rehberde iki yöntemin ne olduğunu, aralarındaki farkı ve sürecin nasıl işlediğini Türk Ticaret Kanunu ve Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) düzenlemelerine dayanarak anlatıyoruz.
Sermaye artırımı nedir?
Sermaye artırımı, bir anonim şirketin esas sermayesinin (çıkarılmış sermayesinin) yükseltilmesidir. Artırılan sermaye karşılığında yeni paylar çıkarılır. Artırımın kaynağı, yöntemin adını belirler: şirketin kendi bünyesindeki kaynaklar kullanılıyorsa bedelsiz, yatırımcılardan yeni para toplanıyorsa bedelli artırım söz konusudur.
Bedelsiz sermaye artırımı
Bedelsiz artırımda şirket, bilançosundaki iç kaynakları, örneğin geçmiş yıl kârlarını, yedekleri ya da sermaye düzeltmesi olumlu farklarını sermayeye ekler. Bu artırım karşılığında çıkarılan yeni paylar mevcut ortaklara, payları oranında ücretsiz dağıtılır.
- Şirkete dışarıdan yeni para girmez; özkaynağın toplamı değişmez, yalnızca kalemler arasında aktarım olur.
- Pay sayısı arttığı için borsada pay fiyatı, artırım oranına göre teknik olarak düzeltilir. Örneğin yüzde 100 bedelsiz artırımda pay sayısı iki katına çıkar ve fiyat yaklaşık yarıya düzeltilir; yatırımcının toplam pay değeri bu düzeltme nedeniyle değişmez.
- Oran, artırım tutarının mevcut sermayeye bölünmesiyle bulunur. 13 Kasım 2026 tarihli SPK bülteninde onaylanan Plastikkart Akıllı Kart'ın artırımı, sermayeyi 22,75 milyon liradan 300 milyon liraya çıkaran 277,25 milyon liralık bir bedelsiz artırımdır.
Bedelli sermaye artırımı
Bedelli artırımda şirket yeni paylar çıkarır ve bunları para karşılığında satar; böylece şirkete yeni kaynak girer.
- Mevcut ortakların, paylarıyla orantılı olarak yeni payları öncelikle alma hakkı vardır; buna yeni pay alma (rüçhan) hakkı denir.
- Bu hak belirli bir süre içinde, ilan edilen fiyattan kullanılır. Kullanılmayan haklara karşılık gelen paylar genellikle borsada satışa sunulur.
- Rüçhan hakkı, şirket esas sözleşmesinde yer alan koşullarla ve mevzuata uygun olarak kısıtlanabilir; bu durumda yeni paylar belirli yatırımcılara ya da halka satılabilir.
İki yöntemin farkı
| Bedelsiz | Bedelli | |
|---|---|---|
| Kaynak | Şirketin iç kaynakları (kâr, yedekler, sermaye düzeltmesi farkları) | Yatırımcılardan toplanan yeni para |
| Ortağın ödemesi | Yok | Yeni pay fiyatı kadar ödeme |
| Şirkete yeni kaynak | Girmez | Girer |
| Özkaynak toplamı | Değişmez | Artar |
| Ortağın hakkı | Payı oranında ücretsiz yeni pay | Payı oranında yeni pay alma (rüçhan) hakkı |
Halka açık şirketlerde süreç
Borsada işlem gören şirketlerde sermaye artırımı SPK'nın Pay Tebliği'ne (VII-128.1) tabidir. Genel çerçeve şöyledir:
1. Şirket yönetim kurulu artırım kararı alır ve bunu Kamuyu Aydınlatma Platformu'nda (KAP) açıklar. 2. SPK'ya başvurulur; bedelli artırımlarda izahname de onaya sunulur. 3. SPK onayı haftalık bültende yayımlanır. 4. Bedelsiz artırımda yeni paylar ortakların hesaplarına aktarılır; bedelli artırımda rüçhan hakkı kullanım dönemi başlar. 5. Tarihler ve oranlar şirketin KAP açıklamalarıyla duyurulur.
SPK'nın onayladığı artırımları sitemizdeki Sermaye artırımı takviminden (Ekonomi menüsü) izleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Bedelsiz artırım yatırımcıya para kazandırır mı? Bedelsiz artırımda şirkete yeni değer eklenmez; pay sayısı artar, fiyat buna göre düzeltilir. Artırımın kendisi ortağın toplam pay değerini değiştirmez.
Rüçhan hakkımı kullanmazsam ne olur? Hakkınızı kullanmazsanız şirketteki pay oranınız, yeni paylar başkalarına satıldığında azalır. Kullanım süresi ve koşulları şirketin KAP açıklamasında yer alır.
SPK onayı yatırımın güvenli olduğu anlamına gelir mi? Hayır. SPK onayı işlemin mevzuata uygunluğuna ilişkindir; payın değerine ya da yatırımın kârlı olacağına dair bir güvence değildir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.
Kaynak: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; SPK Pay Tebliği (VII-128.1); SPK Bülteni (13 Kasım 2026).
