Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye'nin en büyük kuantum bilgisayarının TÜBİTAK bünyesinde kurulması için bir projenin imzalandığını açıkladı. Bakanın açıklamasına göre 54 kübit kapasiteli IQM Radiance sistemi 2027 yılında devreye alınacak.

Kacır, sistemin kurum içinde kurulacağını ve donanım, veri ile sistemde yürütülecek projelerde geliştirilecek fikri mülkiyet haklarının tamamen Türkiye'nin kontrolünde olacağını belirtti. Bakan, bilgisayarın yapay zekâ, siber güvenlik, ileri malzeme teknolojileri ve karmaşık optimizasyon problemleri gibi alanlarda yerli kuantum algoritmaları ve yazılımları geliştirmek için kullanılacağını, üniversitelere, araştırma merkezlerine ve sanayiye hesaplama gücü sunulacağını söyledi.

Projenin ana hatları

BaşlıkAçıklanan bilgi
Kurulacağı yerTÜBİTAK
SistemIQM Radiance
Kapasite54 kübit
Devreye alınma2027
KullanıcılarÜniversiteler, araştırma merkezleri, sanayi

Bakan Kacır, projeyi Milli Teknoloji Hamlesi kapsamında değerlendirerek kuantum bilişimde dünyada önde gelen 15 ülke arasında yer alma hedefine yönelik bir adım olarak tanımladı.

Kübit ve kuantum bilgisayar nedir?

Klasik bilgisayarlar bilgiyi 0 ya da 1 değerini alan bitlerle işler. Kuantum bilgisayarlarda temel birim olan kübit ise kuantum fiziğinin süperpozisyon ve dolanıklık özellikleri sayesinde aynı anda birden fazla durumu temsil edebilir. Bu yapı, bazı optimizasyon, simülasyon ve şifreleme problemlerinin klasik bilgisayarlara göre farklı yöntemlerle çözülmesine imkân tanır. Kübit sayısı, sistemin kapasitesini gösteren ölçütlerden biridir.

IQM, süperiletken kuantum bilgisayarlar üreten Finlandiya merkezli bir şirkettir; Radiance, şirketin kurum içine kurulan sistem ailesinin adıdır.

Finans sektörü için neden önemli?

Kuantum hesaplama, bankacılıkta risk hesaplamaları ve portföy optimizasyonu gibi yoğun hesaplama gerektiren işler ile şifreleme güvenliği açısından izlenen alanlardan biri. Banka Medya'da daha önce kuantum bilgisayarların günümüzde yaygın kullanılan RSA-2048 şifrelemesine etkisini inceleyen bir araştırmaya da yer verilmişti.

Kaynak: Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır'ın açıklaması; Anadolu Ajansı.