Fitch Ratings'in 17 Kasım'da Vestel Elektronik'in uzun vadeli kredi notunu "CCC-"den "C"ye indirmesi, kredi notu harflerinin ne anlama geldiği sorusunu yeniden gündeme getirdi. Bu yazıda Fitch'in yayımladığı not tanımlarına göre ölçeğin nasıl işlediğini anlatıyoruz. Haberin ayrıntıları "Fitch, Vestel Elektronik'in kredi notunu 'CCC-'den 'C'ye düşürdü" haberimizde.
Ölçek: AAA'dan D'ye
Kredi derecelendirme kuruluşları, bir şirketin, bankanın ya da ülkenin borçlarını zamanında ödeme kapasitesine ilişkin görüşlerini harf notlarıyla ifade eder. Fitch ve S&P aynı harfleri kullanır; Moody's'in ölçeği farklı yazılır ama kategoriler birbirine karşılık gelir.
| Fitch / S&P | Moody's | Kategori |
|---|---|---|
| AAA | Aaa | Yatırım yapılabilir |
| AA | Aa | Yatırım yapılabilir |
| A | A | Yatırım yapılabilir |
| BBB | Baa | Yatırım yapılabilir (en alt basamak: BBB-) |
| BB | Ba | Spekülatif (en üst basamak: BB+) |
| B | B | Spekülatif |
| CCC | Caa | Spekülatif |
| CC | Ca | Spekülatif |
| C | C | Spekülatif |
| RD / D | - | Temerrüt |
AA'dan CCC'ye kadarki kategoriler "+" ve "-" işaretleriyle ara basamaklara ayrılır; örneğin CCC kategorisi CCC+, CCC ve CCC- basamaklarından oluşur. BBB- yatırım yapılabilir seviyenin en alt basamağı, BB+ spekülatif seviyenin en üst basamağıdır. Fitch, bu iki terimin piyasa teamülü olduğunu ve belirli bir menkul kıymet için tavsiye anlamı taşımadığını belirtiyor.
Ölçeğin alt basamakları
Fitch'in tanımlarına göre en düşük notlar şöyle ayrılıyor:
- CCC: Çok yüksek kredi riski; temerrüt gerçek bir olasılık.
- CC: Bir tür temerrüdün olası göründüğü seviye.
- C: İhraççının temerrüde ya da temerrüde benzer bir sürece girdiği seviye (örneğin borç ödemesinin ek süreye girmesi ya da finansal sıkıntı kaynaklı bir borç takasının başlaması).
- RD (Sınırlı Temerrüt): Bir tahvil, kredi ya da başka önemli bir borçta ödenmemiş bir temerrüt yaşanan, ancak iflas ya da tasfiye sürecine girmemiş ve faaliyetini sürdüren ihraççı.
- D (Temerrüt): İflas, konkordato, kayyım, tasfiye gibi resmî bir sürece girmiş ya da faaliyetini durdurmuş ihraççı.
Borç takası neden temerrüt sayılabiliyor?
Fitch, bir şirketin borçlarını finansal sıkıntı nedeniyle ve yatırımcı aleyhine koşullarla (vadenin uzatılması, faizin düşürülmesi ya da anaparadan indirim gibi) yeniden yapılandırmasını finansal sıkıntı kaynaklı borç takası (distressed debt exchange, DDE) olarak değerlendirir. Takas tamamlandığında not, tahvil sahiplerinin işlemi onaylamış olmasından bağımsız olarak "RD"ye indirilir; ardından şirketin yeni sermaye yapısına göre yeniden not verilir. Fitch, Vestel için de bu yolu izleyeceğini açıkladı.
Geri kazanım notları
Fitch, düşük notlu ihraççıların tahvilleri için ayrıca geri kazanım notu (Recovery Rating) verir. Bu not, temerrüt halinde tahvil sahiplerinin alacağının ne kadarını geri alabileceğine ilişkin görüşü gösterir:
| Geri kazanım notu | Beklenen geri kazanım |
|---|---|
| RR1 | yüzde 91-100 |
| RR2 | yüzde 71-90 |
| RR3 | yüzde 51-70 |
| RR4 | yüzde 31-50 |
| RR5 | yüzde 11-30 |
| RR6 | yüzde 0-10 |
Örnek: Vestel'in not geçmişi
| Tarih | Fitch uzun vadeli notu |
|---|---|
| Haziran 2025 | B- |
| Aralık 2025 | CCC+ |
| 1 Temmuz 2026 | CCC- |
| 17 Kasım 2026 | C |
Fitch son kararında Vestel'in Eurobond'larının geri kazanım notunu da RR5'ten RR6'ya indirdi.
Görünüm ve izleme listesi
Notların yanında açıklanan görünüm (pozitif, durağan, negatif), notun orta vadede hangi yöne değişebileceğini; izleme listesi (Rating Watch) ise kısa sürede değişiklik olabileceğini gösterir. Bunlar not değişikliği değil, kuruluşun kendi değerlendirme sürecine ilişkin işaretlerdir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.
Kaynak: Fitch Ratings, Rating Definitions; Fitch Ratings'in Vestel Elektronik not kararları (Haziran 2025, Aralık 2025, Temmuz 2026, Kasım 2026); Vestel Elektronik KAP açıklaması (17 Kasım 2026).
