Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın bugün yayımlanan 2025 Kamu İşletmeleri Raporu, kamu iktisadi teşebbüslerinin (KİT) 2024'teki zararın ardından 2025'i yaklaşık 1,6 milyar lira net kârla kapattığını gösterdi; rakamlar "KİT'ler 2025'te kâra geçti: Net kâr 1,6 milyar TL, bütçe transferi 562,9 milyar TL" haberimizde. Bu yazıda KİT'in ne olduğunu, hangi kuruluşları kapsadığını ve bütçeyle para ilişkisinin nasıl işlediğini resmî tanımlarla derledik.

KİT nedir?

KİT'ler, sermayesinin tamamı ya da çoğunluğu devlete ait olan ve ticari esaslarla mal ya da hizmet üreten kuruluşlardır. Hukuki çerçeve 1984 tarihli 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile çizilir. Kararname iki tür tanımlar:

TürTanım (233 sayılı KHK)
İktisadi Devlet Teşekkülü (İDT)İktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet gösteren KİT
Kamu İktisadi Kuruluşu (KİK)Tekel niteliğindeki ya da temel mal ve hizmetleri, kamu hizmeti niteliğinde üretip pazarlayan KİT

KİT'lerin bağlı ortaklıkları ve iştirakleri de bu sistemin parçasıdır. Kuruluşlar ilgili bakanlıklarla ilişkilendirilir; mali tabloları ise Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından her yıl Kamu İşletmeleri Raporu'nda bir arada yayımlanır.

Hazine portföyünde hangi kuruluşlar var?

2025 raporuna göre yıl sonu itibarıyla Hazine portföyünde 34 kamu işletmesi bulunuyor:

  • 19 KİT
  • 2 bağlı ortaklık
  • 5 kamu bankası
  • 8 diğer kuruluş

Raporda yatırım harcamasında ilk beş sırada TPAO (petrol ve doğal gaz arama-üretim), TCDD (demir yolu altyapısı), TEİAŞ (elektrik iletimi), BOTAŞ (doğal gaz ve petrol boru hatları ile ticaret) ve TCDD Taşımacılık (yük ve yolcu taşımacılığı) yer aldı.

Bütçe ile KİT'ler arasındaki para akışı

KİT'ler ile merkezi yönetim bütçesi arasında iki yönlü bir para akışı vardır.

Bütçeden KİT'lere: - Görevlendirme bedeli: Devlet bir KİT'ten bir mal ya da hizmeti maliyetinin altında sunmasını istediğinde (örneğin belirli bir fiyattan satış), aradaki fark 233 sayılı KHK'ye göre bütçeden karşılanır. 2025'te bu kalem 390,5 milyar lira oldu. - Sermaye aktarımı: Hazine'nin KİT'lerin sermayesini artırmak için yaptığı ödemelerdir; 2025'te 172,3 milyar lira.

KİT'lerden bütçeye: - Temettü: KİT'lerin kârlarından Hazine'ye ödediği pay (2025: 33,5 milyar lira). - Hasılat payı: Bazı kuruluşların satış hasılatı üzerinden ödediği pay (2025: 11,3 milyar lira). - Vergiler: Kurumlar vergisi ve diğer yasal yükümlülükler (2025: 36,8 milyar lira).

Yön2025 tutarı
Bütçeden KİT'lere toplam562,9 milyar TL
KİT'lerden bütçeye toplam81,6 milyar TL

Faiz dışı açık ne anlatır?

Raporda yer alan "faiz dışı açık", KİT sisteminin faiz giderleri hariç tutulduğunda gelirleriyle giderleri ve yatırımları arasındaki farkı gösterir. Bu gösterge 2024'teki 673,4 milyar liradan 2025'te 240,8 milyar liraya geriledi. Gösterge, sistemin yatırımlarını ve işletme giderlerini kendi kaynaklarıyla ne ölçüde karşılayabildiğinin ölçüsü olarak kullanılır.

Net kâr ile faaliyet kârı farkı

Faaliyet kârı, kuruluşların asıl işlerinden elde ettiği kârdır (2025'te 131,1 milyar lira). Net kâr ise buna finansman giderleri, vergiler ve diğer kalemler eklenip çıkarıldıktan sonra kalan tutardır. 2025'te finansman giderleri 96,7 milyar liraya çıktığı için yüksek faaliyet kârına rağmen net kâr 1,6 milyar lira düzeyinde kaldı.

Kaynak: Hazine ve Maliye Bakanlığı, 2025 Kamu İşletmeleri Raporu (Foreks/ForInvest, Ekotürk aracılığıyla); 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname.